731 901 601
Czym jest i czemu służy Dobra Praktyka Produkcyjna (GMP)?

Czym jest i czemu służy Dobra Praktyka Produkcyjna (GMP)?

Dobra Praktyka Produkcyjna to standard znany każdemu przedsiębiorcy w branży spożywczej, farmaceutycznej i kosmetycznej – sektorach działalności gospodarczej, której końcowe produkty muszą być całkowicie bezpieczne dla zdrowia konsumentów. Jeśli planujesz np. zająć się produkcją suplementów diety albo właśnie otwierasz kawiarnię, wdrożenie zasad Dobrej Praktyki Produkcyjnej jest twoim obowiązkiem wynikającym z dyrektyw unijnych i przepisów polskiego prawa. Dowiedz się, czym jest GMP oraz w jaki sposób pomoże ci w zbudowaniu pozytywnego wizerunku twojej marki i pozyskaniu wielu zadowolonych klientów.

Co to jest Dobra Praktyka Produkcyjna (GMP)?

Dobra Praktyka Produkcyjna (ang. Good Manufacturing Practice, GMP) to zbiór zasad zapewniających prawidłowy przebieg procesu produkcji, którego efektem będzie wyrób spełniający ściśle określone wymagania. Obejmuje szereg procedur produkcyjnych i kontrolnych, dzięki którym można uzyskać:

  • produkty o najwyższej jakości (ze szczególnym uwzględnieniem bezpieczeństwa),
  • powtarzalność i jednorodność wyrobów,
  • najlepszą efektywność produkcji.

Z zastosowaniem zasad GMP zapobiega się bowiem sytuacjom, które mogłyby skutkować fizycznym, chemicznym lub mikrobiologicznym zanieczyszczeniem surowców, półproduktów i gotowych wyrobów.

Powyżej wymienione cele można osiągnąć dzięki ścisłemu nadzorowi nad całym procesem produkcji – od etapu pozyskiwania surowców, po dostarczenie gotowych wyrobów konsumentom – i wykluczeniu z niego jakichkolwiek działań przypadkowych. Dobra Praktyka Produkcyjna oznacza postępowanie w zgodzie z wymaganiami określonymi w przygotowanej wcześnie instrukcji i może dotyczyć zaopatrzenia w surowce, ich magazynowania i przetwarzania, a także pakowania, przechowywania i dystrybucji gotowych wyrobów.

Gdzie stosuje się Dobrą Praktykę Produkcyjną?

Pierwotnie standard GMP opracowany został z myślą o przemyśle farmaceutycznym, gdzie najdrobniejsze zaniedbanie w procesach produkcyjnych mogłoby skutkować poważnymi skutkami zdrowotnymi u konsumentów. Ze względu na bezpieczeństwo końcowych użytkowników wyrobów Dobre Praktyki Produkcyjne upowszechniły się także w sektorze spożywczym i kosmetycznym. Ich stosowanie stało się w Polsce obowiązkowe na mocy następujących przepisów:

  • Rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 1 października 2008 r. w sprawie wymagań Dobrej Praktyki Wytwarzania (Dz. U. 2008 nr 184 poz. 1143, z późn. zm.) – dla branży farmaceutycznej,
  • Rozporządzenia (WE) nr 2023/2006 z dnia 22 grudnia 2006 r. w odniesieniu do materiałów i wyrobów przeznaczonych do kontaktu z żywnością (Dz. Urz. UE L 384 z 29.12.2006, str. 75 z późn. zm.) – dla branży spożywczej,
  • normy ISO 22716, opartej o zasady GMP powołane w Rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego oraz Rady (WE) nr 1223/2009/WE z dnia 30 listopada 2009 r. – dla branży kosmetycznej.

Choć obecnie tylko w wyżej wymienionych przypadkach stosowanie Dobrych Praktyk Produkcyjnych jest w UE obowiązkowe, coraz częściej wykorzystuje się je także w innych sektorach rynku, na przykład w budownictwie.

Jak realizowane są Dobre Praktyki Produkcyjne?

Podstawą wdrożenia Dobrych Praktyk Produkcyjnych jest właściwe zdefiniowanie wszystkich etapów produkcji i stworzenie pisemnych procedur, adekwatnych do indywidualnych potrzeb danego przedsiębiorstwa i specyfiki jego działania. Wzór dokumentacji GMP najlepiej przygotować we współpracy z ekspertem w tej dziedzinie, który pomoże firmie zinterpretować ogólne wytyczne standardu. Późniejsza realizacja Dobrych Praktyk Produkcyjnych opiera się na ścisłym przestrzeganiu opracowanych instrukcji oraz na prowadzaniu poprawnej dokumentacji procesów produkcyjnych, co z jednej strony pozwala unikać błędów, a z drugiej – szybko je eliminować, jeśli wystąpią.

Dobre praktyki dotyczą przede wszystkim jakości pracy osób odpowiedzialnych za dane etapy procesu produkcji. Z myślą o nich powstał Dekalog GMP, zaproponowany przez polski Instytut Żywności i Żywienia, zgodnie z którym przed przystąpieniem do realizacji swoich zawodowych obowiązków należy:

  • zapoznać się z wymaganymi procedurami,
  • upewnić się co do wyboru odpowiednich surowców/półproduktów,
  • sprawdzić stan techniczny wykorzystywanych urządzeń,
  • sprawdzić, czy urządzenia/narzędzia są czyste,
  • zadbać o higienę osobistą i porządek w miejscu pracy.

Instytut Żywności i Żywienia rekomenduje także, aby podczas pracy:

  • ściśle przestrzegać instrukcji, a w razie wątpliwości – odwołać się do przełożonego lub stosownej dokumentacji,
  • maksymalnie ograniczać ryzyko zanieczyszczenia: produktu, pomieszczeń, sprzętu, urządzeń,
  • zachować uwagę, przeciwdziałać pomyłkom,
  • starannie odnotowywać wszelkie parametry przebiegu procesów,
  • wszelkie nieprawidłowości zgłaszać przełożonym.

W Dekalogu GMP podkreśla się wagę przejmowania odpowiedzialności za swoje działania. Nawet najlepiej opracowany zbiór Dobrych Praktyk Produkcyjnych jest bowiem bezużyteczny, jeśli personel odpowiedzialny za zachodzące w danym przedsiębiorstwie procesy nie jest zmotywowany do jego przestrzegania.

Jakich kwestii dotyczą ogólne zasady GMP?

GMP to zbiór uniwersalnych zasad, które znajdują zastosowanie w każdym przedsiębiorstwie produkcyjnym. Wymagają one uściślenia zgodnie ze specyfiką prowadzonej działalności i charakterem samej firmy, niemniej w swoim ogólnym zarysie są użyteczne dla wszystkich podmiotów zainteresowanych wdrożeniem dobrych praktyk produkcyjnych.

Poniżej znajduje się lista obszarów objętych Dobrymi Praktykami Produkcyjnymi, wraz z przykładowymi zagadnieniami, którym poświęcono uwagę w standardzie GMP:

  • personel (kwalifikacje i przeszkolenie; zakres odpowiedzialności; kontrola stanu zdrowia),
  • otoczenie zakładu (w kontekście utrzymania higieny wewnątrz budynku),
  • zabezpieczenie przed szkodnikami, owadami,
  • bezpieczeństwo gospodarki wodno-ściekowej,
  • pomieszczenia (optymalne zagospodarowanie; utrzymanie właściwej temperatury, wilgotności powietrza, wentylacji wnętrza, itp.; zabezpieczenie przed wejściem osób nieupoważnionych),
  • maszyny i narzędzia (stan techniczny; czyszczenie),
  • surowce (weryfikacja dostawców; wymagania odnośnie informacji na etykietach),
  • produkcja (kompetentny nadzór prac, by wszelkie środki trafiały w stosownej ilości, we właściwe miejsce, w odpowiednim czasie oraz by zostały użyte zgodnie z przeznaczeniem),
  • magazynowanie i transport (warunki pozwalające na zachowanie niezmienionej jakości produktów),
  • reklamacje i wycofywanie wadliwego produktu z rynku,
  • dokumentowanie (zasady, dzięki którym wszystkie procesy opisuje się czytelnie, systematycznie, szczegółowo, z należytą starannością),
  • kontrole produktu (ocena zgodności produktu z jego specyfikacją; okresowa ocena jakości wyrobu),
  • audyty wewnętrzne (okresowe kontrole zgodności procesów z założonymi standardami; wdrażanie działań korygujących).

Jakie są podstawowe korzyści z wdrożenia GMP?

Przestrzeganie zasad Dobrej Praktyki Produkcyjnej jest wymogiem, który przedsiębiorcy z kilku sektorów muszą spełnić, aby ich działalność była zgodna z prawem. Bardzo często także udokumentowanego wdrożenia GMP oczekują od firm ich kontrahenci. Stosowanie dobrych praktyk jest zatem niezbędne, by w ogóle zaistnieć na rynku i zbudować wiarygodną markę.

Na korzyści płynące z utrzymania najwyższych standardów w procesach produkcji należy jednak spojrzeć w szerszym kontekście. To dzięki odpowiedzialnym działaniom producentów na rynek trafiają bezpieczne wyroby. Powszechne stosowanie GMP stało się gwarancją jakości żywności, leków czy kosmetyków i podniosło komfort życia konsumentów.

Czytaj inne wpisy

Dlaczego warto używać drewna z certyfikatem FSC w branży budowlanej?

Dlaczego warto używać drewna z certyfikatem FSC w branży budowlanej?

FSC to międzynarodowa organizacja non-profit, a zarazem system certyfikacji lasów i produktów drzewnych. Inicjatywę określenia standardów gospodarowania zasobami leśnymi podjęto w 1993 roku czytaj więcej
Certyfikat ISO 9001 – czym jest i jakie korzyści zapewnia?

Certyfikat ISO 9001 – czym jest i jakie korzyści zapewnia?

ISO 9001 to norma określająca wymagania, które powinien spełniać system zarządzania jakością w organizacji. Komu jest potrzebna? Zapraszamy do lektury. czytaj więcej
Czym jest certyfikat ISO 14001 i jakie zapewni Ci korzyści?

Czym jest certyfikat ISO 14001 i jakie zapewni Ci korzyści?

Posiadając certyfikat ISO 14001 organizacja pokazuje swoim klientom, że jest świadoma zobowiązań środowiskowych. Poznaj korzyści płynące z ISO 14001! czytaj więcej
Więcej wpisów