Rodzina standardów IFS: Kompleksowy przewodnik po certyfikacji jakości i bezpieczeństwa

W europejskim łańcuchu dostaw żywności obok standardu BRCGS funkcjonuje drugi, równie szeroko uznawany system certyfikacji – IFS (International Featured Standards). To rodzina standardów obejmująca producentów żywności, operatorów logistycznych, producentów opakowań, pośredników handlowych i wiele innych podmiotów. Dla firm współpracujących z sieciami handlowymi w Niemczech, Francji czy krajach Beneluksu certyfikacja IFS jest dziś w praktyce warunkiem wejścia na rynek. Niniejszy artykuł wyjaśnia, czym system IFS jest, skąd pochodzi i jakie standardy wchodzą w jego skład.

Geneza i istota systemu IFS

System IFS powstał na początku lat 2000. z inicjatywy dwóch organizacji detalistów: niemieckiej Federacji Sprzedawców Detalicznych (HDE – Handelsverband Deutschland) oraz francuskiej Federacji Handlu i Dystrybucji (FCD – Fédération du Commerce et de la Distribution). Pierwotnym celem było stworzenie jednolitego narzędzia weryfikacji dostawców produktów spożywczych sprzedawanych pod marką własną sieci (private label) – analogicznie do tego, co BRC realizował na rynku brytyjskim.

Z czasem system rozrósł się daleko poza obszar produkcji żywności. Dziś obejmuje logistykę, opakowania, pośrednictwo handlowe, chemię gospodarczą i kosmetyki, a zarządzany jest przez IFS Management GmbH z siedzibą w Berlinie. Kluczowym standardem w rodzinie pozostaje IFS Food – w wersji 8, której uznanie przez Globalną Inicjatywę Bezpieczeństwa Żywności (GFSI) zostało potwierdzone we wrześniu 2024 roku. Pozostałe standardy IFS nie posiadają benchmarku GFSI, jednak są szeroko wymagane przez europejskich detalistów jako narzędzie weryfikacji dostawców.

System IFS jest szczególnie silnie zakorzeniony na rynkach niemieckim i francuskim – to właśnie tam sieci handlowe takie jak Lidl, Kaufland, Aldi, Carrefour czy Leclerc wymagają certyfikacji IFS od swoich dostawców jako warunku kwalifikacji. Dla polskich firm eksportujących produkty do Niemiec lub Francji certyfikat IFS jest w większości przypadków wymogiem formalnym, a nie jedynie przewagą konkurencyjną.

Certyfikaty IFS są wydawane na 12 miesięcy. W przypadku IFS Food wynik audytu wyrażany jest w systemie punktowym – zakład uzyskuje poziom podstawowy (od 75% punktów) lub wyższy (od 95% punktów). Poziom wyższy jest preferowany przez wymagających klientów sieciowych i otwiera szerszy dostęp do współpracy z największymi detalistami.

Rodzaje standardów IFS – struktura systemu

Podobnie jak BRCGS, IFS funkcjonuje jako rodzina odrębnych standardów adresujących różne segmenty łańcucha dostaw. Wybór właściwego standardu zależy od profilu działalności przedsiębiorstwa.

IFS Food – standard podstawowy, skierowany do producentów i przetwórców żywności, w tym wyrobów pet-food. Obejmuje wszystkie etapy: wytwarzanie, pakowanie, magazynowanie i dystrybucję produktów spożywczych przeznaczonych dla sieci handlowych. Jest najszerzej stosowanym standardem w rodzinie IFS.

IFS Logistics – standard dla operatorów logistycznych zajmujących się transportem, magazynowaniem i przeładunkiem pakowanych produktów spożywczych i niespożywczych. Obejmuje wymagania dotyczące kontroli temperatury, higieny środków transportu oraz zarządzania ryzykiem w łańcuchu chłodniczym.

IFS PACsecure – standard dla producentów materiałów opakowaniowych przeznaczonych do kontaktu z żywnością. Odpowiednik BRCGS Packaging Materials w ekosystemie IFS.

IFS Broker – standard dla pośredników handlowych, którzy kupują i sprzedają żywność bez bezpośredniego kontaktu z produktem. Weryfikuje procedury wyboru dostawców, zarządzanie dokumentacją i identyfikowalność towarów.

IFS HPC – standard dla producentów chemii gospodarczej i kosmetyków (household and personal care). Odpowiednik BRCGS Consumer Products.

IFS Wholesale / Cash & Carry – standard dla hurtowników i sklepów wielkopowierzchniowych działających w modelu cash & carry.

IFS a inne systemy certyfikacji – miejsce w ekosystemie

System IFS i BRCGS pokrywają zbliżony obszar merytoryczny i obydwa posiadają uznanie GFSI dla swoich flagowych standardów żywnościowych – jednak różnią się w kilku aspektach istotnych z punktu widzenia producenta.

Pierwsza różnica dotyczy geografii wymagań rynkowych. BRCGS dominuje na rynkach anglosaskich – w Wielkiej Brytanii, Irlandii, USA i Australii. IFS jest systemem preferowanym przez sieci handlowe w Niemczech, Francji i krajach Europy kontynentalnej. Firma eksportująca na oba rynki często musi posiadać certyfikaty obu systemów równolegle.

Druga różnica to system oceny. BRCGS stosuje gradację literową (AA, A, B, C), natomiast IFS Food opiera się na systemie punktowym – każde wymaganie oceniane jest w skali od 0 do 20 punktów, a wynik końcowy wyrażany procentowo. Daje to bardziej granularny obraz dojrzałości systemu i ułatwia klientom sieciowym porównywanie dostawców.

Trzecia różnica to wymagania KO (Knock Out), charakterystyczne dla standardów IFS. To zestaw wymagań krytycznych, których niespełnienie automatycznie skutkuje przerwaniem audytu i odmową wydania certyfikatu – niezależnie od wyników w pozostałych obszarach. W IFS Food należą do nich m.in. wdrożenie systemu HACCP, zarządzanie alergenami, odpowiedzialność najwyższego kierownictwa oraz procedury wycofania produktu z rynku.