PPWR a branża spożywcza – co nowe przepisy opakowaniowe oznaczają dla producentów żywności?

Producenci żywności w UE od dawna działają w środowisku ściśle regulowanym – bezpieczeństwo żywności, znakowanie, higiena produkcji. Rozporządzenie PPWR dodaje do tego zestawu nową, równie wymagającą warstwę: przepisy dotyczące opakowań. Dla branży spożywczej PPWR jest wyjątkowo złożonym wyzwaniem, bo opakowanie żywności musi jednocześnie spełniać wymagania bezpieczeństwa kontaktu z żywnością, wymagania recyklowalności i minimalizacji – a te cele nie zawsze idą ze sobą w parze.

Szczególne wymagania dla opakowań do kontaktu z żywnością

Opakowania mające bezpośredni kontakt z żywnością podlegają w ramach PPWR wymaganiom surowszym niż inne kategorie opakowań – co wynika z konieczności ochrony zarówno środowiska, jak i zdrowia konsumentów.

Najważniejszą zmianą, która wchodzi w życie już 12 sierpnia 2026 roku, jest zakaz przekraczania limitów PFAS (per- i polifluoroalkilowych związków chemicznych) w opakowaniach przeznaczonych do kontaktu z żywnością. Od 12 sierpnia 2026 r. zacznie działać ograniczenie dla PFAS w opakowaniach przeznaczonych do kontaktu z żywnością, jeżeli przekraczają określone progi. Konkretnie: opakowania mające kontakt z żywnością nie mogą przekraczać 25 ppb dla pojedynczego związku PFAS, 250 ppb dla sumy PFAS lub 50 ppm całkowitego fluoru. Dotyczy to przede wszystkim opakowań stosowanych do tłustej żywności na wynos – papierowych tacek, pudełek, worków – powszechnie impregnowanych związkami fluoru w celu nadania odporności na tłuszcz. Producenci i dystrybutorzy żywności muszą już teraz zweryfikować skład swoich opakowań i – jeśli zawierają PFAS powyżej dopuszczalnych progów – przejść na alternatywne rozwiązania.

Drugą kwestią szczególną jest zawartość materiałów z recyklingu w opakowaniach z tworzyw sztucznych do kontaktu z żywnością. Dla opakowań z tworzyw sztucznych kontakt z żywnością wymaga 10 procent zawartości z recyklingu od 2030 roku i 50 procent od 2040 roku. To wyzwanie technologiczne – recyklat musi spełniać rygorystyczne wymagania bezpieczeństwa dla kontaktu z żywnością, a jego dostępność na rynku jest ograniczona. Ograniczona dostępność recyklatów będzie skłaniać producentów ku poszukiwaniu alternatyw – np. w wykorzystaniu papieru. Jednak papier nie jest uniwersalnym zamiennikiem tworzyw sztucznych. Ma ograniczoną barierowość, mniejszą odporność procesową i w wielu zastosowaniach nie osiąga parametrów niezbędnych do ochrony produktu.

Recyklowalność opakowań spożywczych – wyzwanie dla wielomateriałowych laminatów

Opakowania spożywcze są jedną z najtrudniejszych kategorii pod kątem spełnienia wymagań PPWR dotyczących recyklowalności. Wielomateriałowe struktury laminatowe – łączące folie z różnych tworzyw, powłoki barierowe, metalizację, etykiety z różnych materiałów – zapewniają doskonałą ochronę żywności, ale są trudne lub niemożliwe do recyklingu w strumieniu odpadów komunalnych.

PPWR wprowadza klasyfikację recyklowalności opakowań w skali od A do E. Od 2030 r. opakowania klasy D zostaną wycofane z rynku. Od 2038 roku dopuszczalne będą wyłącznie opakowania w klasach A lub B. Dla producentów żywności stosujących wielomateriałowe opakowania ochronne – folie do wędlin, opakowania do serów, wielowarstwowe tacki do mięs, saszetki do sosów – oznacza to konieczność przeprojektowania opakowań lub zmiany dostawców materiałów.

Producent żywności przetworzonej stanie przed koniecznością zastąpienia wielomateriałowych laminatów opakowaniami nadającymi się do recyklingu. To nie jest zmiana, którą można przeprowadzić z dnia na dzień – wymaga czasu na testy technologiczne, weryfikację bezpieczeństwa żywności w nowym opakowaniu, akceptację konsumencką i negocjacje z dostawcami. Firmy, które rozpoczną ten proces teraz, będą miały realną szansę na spokojne przejście przez wymagania 2030 roku.

Obowiązek ponownego użycia w sektorze żywności i napojów

Jednym z najbardziej rewolucyjnych elementów PPWR dla branży spożywczej jest obowiązek oferowania systemów ponownego użycia opakowań w określonych segmentach rynku.

PPWR wprowadza obowiązek oferowania ponownego użycia w sektorze żywności i napojów na wynos. Punkty gastronomiczne i sprzedaży na wynos będą musiały zapewnić konsumentom możliwość przyniesienia własnego opakowania wielokrotnego użytku i otrzymania do niego produktu. Dotyczy to napojów, dań na wynos i innych produktów spożywczych wydawanych bezpośrednio konsumentowi.

Dla dostawców świeżej żywności i producentów napojów wymagania idą dalej. Do 2030 roku dostawcy świeżej żywności muszą przejść na opakowania wielokrotnego użytku dla opakowań wtórnych. Cele reuse będą rosły w kolejnych latach – do 2030 roku 40% opakowań transportowych musi być wielokrotnego użytku, a do 2040 roku odsetek ten wzrośnie do 70%.

Wdrożenie systemów ponownego użycia to nie tylko zmiana opakowania – to zmiana modelu logistycznego. Opakowania wielokrotnego użytku wymagają śledzenia, systemu zwrotów, czyszczenia i ponownego wprowadzenia do obiegu. Dla branży spożywczej, gdzie wymagania higieniczne są szczególnie rygorystyczne, budowa takich systemów wymaga starannego planowania i odpowiednich inwestycji infrastrukturalnych.