PEFC czy FSC – który certyfikat wybrać i czym się różnią?

Firmy wchodzące w świat certyfikacji leśnej stają przed wyborem między dwoma największymi systemami na świecie: PEFC i FSC. Oba mają ten sam cel – potwierdzenie zrównoważonego pochodzenia drewna i produktów drzewnych – jednak różnią się genezą, strukturą, zasięgiem i wymaganiami. Wybór między nimi zależy od profilu działalności firmy, rynków docelowych i wymagań partnerów handlowych.

Geneza i filozofia – dwa różne podejścia do certyfikacji leśnej

PEFC i FSC powstały w podobnym czasie, ale z zupełnie różnych pobudek i środowisk.

FSC (Forest Stewardship Council) został założony w 1993 roku z inicjatywy organizacji ekologicznych, przemysłu drzewnego i ruchów społecznych jako odpowiedź na narastający problem wylesiania tropikalnego. Od początku FSC był projektem oddolnym, z silnym akcentem na prawa społeczności lokalnych, ochronę bioróżnorodności i restrykcyjne standardy środowiskowe. Dziś FSC certyfikuje ponad 160 milionów hektarów lasów na świecie.

PEFC powstał w 1999 roku jako odpowiedź europejskich właścicieli lasów na wymagania FSC, które były trudne do spełnienia w kontekście europejskiego, rozdrobnionego leśnictwa prywatnego. PEFC przyjął model federacyjny – zamiast jednego globalnego standardu, uznaje i akredytuje krajowe systemy certyfikacji leśnej, pod warunkiem że spełniają minimalne wymagania PEFC International. Dziś PEFC jest największym systemem certyfikacji leśnej na świecie pod względem certyfikowanej powierzchni – ponad 290 milionów hektarów.

Podobieństwa – co łączy oba systemy

Mimo różnic filozoficznych i strukturalnych, PEFC i FSC mają wiele wspólnego z perspektywy firmy rozważającej certyfikację.

Oba systemy wymagają wdrożenia certyfikacji łańcucha dostaw (CoC) dla firm przetwarzających i handlujących produktami z drewna. Oba opierają się na audytach przeprowadzanych przez niezależne jednostki certyfikujące trzeciej strony. Oba wymagają prowadzenia dokumentacji ewidencji materiałów, identyfikowalności surowców i stosowania stwierdzeń na dokumentach sprzedażowych. Oba zabraniają stosowania drewna z nielegalnych wyrębów i kontrowersyjnych źródeł.

Dla firmy, która już wdrożyła jeden z systemów, rozszerzenie o drugi jest stosunkowo prostym procesem – struktury dokumentacyjne są zbliżone, a audyty mogą być prowadzone łącznie przez jednostki certyfikujące akredytowane do obu systemów.

Różnice – co decyduje o wyborze w praktyce

Który system jest lepiej rozpoznawany przez konsumentów? FSC cieszy się wyższą rozpoznawalnością konsumencką, szczególnie wśród klientów wrażliwych ekologicznie i na rynkach zachodnioeuropejskich. Logo FSC jest często wymieniane w badaniach świadomości konsumenckiej jako jeden z najbardziej rozpoznawalnych znaków ekologicznych na produktach. PEFC jest mniej znany wśród konsumentów końcowych, choć w środowisku biznesowym branży drzewnej i papierniczej jest równie uznawany.

Który system dominuje na rynku polskim? W Polsce zdecydowanie dominuje PEFC – wszystkie Lasy Państwowe posiadają certyfikat PEFC, a większość surowca dostępnego na polskim rynku pochodzi z lasów certyfikowanych właśnie w tym systemie. Dla firm kupujących drewno krajowe, certyfikacja PEFC jest naturalnym wyborem, bo zapewnia dostęp do certyfikowanego surowca bez konieczności szukania dostawców zagranicznych.

Kiedy warto wybrać FSC? FSC jest preferowany przez część sieci handlowych i marek premium, szczególnie w segmencie mebli, artykułów biurowych i opakowań na rynkach zachodnioeuropejskich i północnoamerykańskich. Firmy eksportujące do krajów skandynawskich, Niemiec czy Wielkiej Brytanii często spotykają się z preferencją dla FSC po stronie klientów. FSC jest też standardem wymaganym przez niektóre globalne korporacje jako część ich polityki zrównoważonych zakupów.

Kiedy warto mieć oba certyfikaty?

Posiadanie jednocześnie certyfikatu PEFC i FSC jest coraz częstszą praktyką wśród firm działających na wielu rynkach lub współpracujących z klientami o różnych wymaganiach. Dual certyfikacja – jak branżowo nazywa się posiadanie obu certyfikatów – nie jest tak kosztowna, jak mogłoby się wydawać: audyty mogą być prowadzone łącznie, dokumentacja jest w dużej mierze wspólna, a koszt utrzymania drugiego certyfikatu jest marginalny w stosunku do pierwszego.

Dla polskiej firmy drzewnej, papierniczej lub drukarni, która obsługuje zarówno klientów krajowych (gdzie dominuje PEFC), jak i klientów zachodnioeuropejskich lub globalnych (gdzie preferowany jest FSC), dual certyfikacja jest optymalnym rozwiązaniem eliminującym ryzyko wykluczenia z przetargów z powodu braku jednego z certyfikatów. Decyzja o certyfikacji jednym lub oboma systemami powinna być poprzedzona analizą wymagań obecnych i potencjalnych klientów – to właśnie wymagania rynkowe, a nie charakterystyki techniczne standardów, są w praktyce głównym kryterium wyboru.