Certyfikat PEFC Chain of Custody – co musi spełnić firma w łańcuchu dostaw drewna?

Dla firm przetwarzających i handlujących produktami z drewna certyfikat PEFC Chain of Custody (CoC) jest przepustką do rynku zrównoważonych produktów leśnych. Jego uzyskanie wymaga wdrożenia udokumentowanego systemu zarządzania, który pozwala na śledzenie i weryfikację pochodzenia surowców na każdym etapie produkcji i dystrybucji. Poniżej omawiamy kluczowe wymagania normy PEFC ST 2002:2020.

Metody łańcucha dostaw – separacja fizyczna i metoda procentowa

Fundamentem systemu PEFC CoC jest wybór metody łańcucha dostaw, która określa, w jaki sposób firma kontroluje i dokumentuje udział certyfikowanych surowców w swoich produktach.

Separacja fizyczna polega na utrzymaniu pełnej fizycznej odrębności materiałów certyfikowanych PEFC od niecertyfikowanych na każdym etapie – przyjęcia, magazynowania, produkcji i wydania. Produkty wytworzone wyłącznie z surowców certyfikowanych PEFC mogą być sprzedawane z pełnym stwierdzeniem PEFC (100% PEFC). Jest to metoda prostsza koncepcyjnie, ale wymagająca rygorystycznej organizacji przepływu materiałów – szczególnie wymagająca w zakładach, gdzie certyfikowane i niecertyfikowane surowce są przetwarzane równolegle.

Metoda procentowa pozwala na mieszanie materiałów certyfikowanych i niecertyfikowanych pod warunkiem precyzyjnego śledzenia i dokumentowania udziału każdej kategorii. Na produkcie może być umieszczone stwierdzenie PEFC tylko wtedy, gdy udział materiałów certyfikowanych przekracza określony próg (zazwyczaj co najmniej 70%). Metoda ta jest bardziej elastyczna operacyjnie, ale wymaga sprawnego systemu ewidencji i regularnego bilansowania materiałów.

Wybór metody powinien być dostosowany do specyfiki produkcji i przepływów materiałowych firmy. Obie metody są równoważne z perspektywy certyfikacji – audytorzy weryfikują nie tyle wybór metody, ile konsekwencję jej stosowania i wiarygodność dokumentacji.

System Należytej Staranności (DDS) – zarządzanie ryzykiem w zakupach

Jednym z wyróżników systemu PEFC na tle innych programów certyfikacyjnych jest wymóg wdrożenia Systemu Należytej Staranności (Due Diligence System – DDS), opartego na technikach zarządzania ryzykiem. Certyfikacja CoC zawiera DDS, który wyklucza stosowanie drewna pochodzącego z wylesień, nielegalnych wyrębów oraz zabrania stosowania drewna modyfikowanego genetycznie.

W praktyce DDS wymaga od firmy trzech rzeczy. Po pierwsze – gromadzenia informacji o surowcach i ich dostawcach: kraj i region pochodzenia drewna, gatunek, podmiot odpowiedzialny za gospodarkę leśną. Po drugie – oceny ryzyka: weryfikacji, czy pozyskane informacje wskazują na ryzyko, że surowiec pochodzi z kontrowersyjnych źródeł. Po trzecie – ograniczania ryzyka: wdrożenia działań redukujących zidentyfikowane ryzyko do akceptowalnego poziomu, np. przez żądanie dodatkowej dokumentacji od dostawcy lub rezygnację z zakupu.

DDS musi być udokumentowany i regularnie przeglądany. Nowy moduł normy PEFC ST 2002-1:2024, opublikowany jako element dostosowania do wymogów rozporządzenia EUDR (o wylesianiu), rozszerza wymagania w zakresie należytej staranności – firmy wdrażające certyfikację po 2024 roku powinny uwzględnić jego wymagania już na etapie budowania systemu.

Dokumentacja, znakowanie i stwierdzenia PEFC

Dokumentacja i ewidencja materiałów. Norma wymaga prowadzenia szczegółowej ewidencji zakupów i sprzedaży surowców i produktów certyfikowanych, w podziale na kategorie materiałów (certyfikowane PEFC, z recyklingu, ze źródeł kontrolowanych). Firma musi być w stanie udowodnić bilans materiałów – że ilość sprzedanych produktów z certyfikatem PEFC nie przekracza ilości zakupionych surowców certyfikowanych. Bilans materiałów musi być sporządzany co najmniej raz w roku i przechowywany przez okres wymagany normą.

Stwierdzenia PEFC na dokumentach sprzedażowych. Certyfikowana firma może umieszczać stwierdzenia PEFC na fakturach, dokumentach transportowych i dokumentach wydania z magazynu. Treść stwierdzenia musi być zgodna z wymaganiami normy i odnosić się do konkretnych produktów i partii. Przekazywanie nieprawdziwych lub nieprecyzyjnych stwierdzeń PEFC jest poważną niezgodnością, weryfikowaną podczas każdego audytu.

Używanie logo PEFC na produktach. Umieszczenie logo PEFC na produkcie lub opakowaniu jest możliwe wyłącznie na podstawie licencji udzielonej przez PEFC Polska i wymaga spełnienia wymagań technicznych i graficznych określonych w normie PEFC ST 2001:2020. Logo może być stosowane wyłącznie w odniesieniu do produktów wytworzonych z odpowiednim udziałem certyfikowanych materiałów, a jego użycie musi być każdorazowo udokumentowane w systemie ewidencji firmy.